Атыраудың экс-әкімі Назарбаевты жамандап, Америкадан пана іздеген

Қазақстаннан қашып кеткен, 2006-2012 жылдары Атырау облысының әкімі болған Бергей Рысқалиев АҚШ-тан саяси пана алу мақсатында ресейлік лоббист Ринат Ахметшинге $60 мың төлеген. Бұл туралы «Выход к морю» телеграм арнасы мәлімдеді.

Бұл мәліметтер Рысқалиевтің заңгерлері АҚШ Әділет министрлігіне шетелдік агенттерді тіркеу туралы заңға сәйкес тапсырған құжаттардан белгілі болды. Оқиға 2019 жылдың бірінші жартысында болған, сол кезде қашқын әкім Wiles Consulting компаниясының заңгерлерін жалдап, АҚШ Конгресінде сөз сөйлеуді жоспарлаған. Ол өзіне қарсы қозғалған қылмыстық істі Қазақстанның бұрынғы президенті Нұрсұлтан Назарбаев ұйымдастырған саяси науқан ретінде көрсеткісі келген. Бұл іске Рысқалиев пен сол жылы жабылған «Жаңа Қазақстан» қозғалысындағы жақтастары Серік Медетбеков пен Әкежан Қажыгелдин Ринат Ахметшинді БАҚ-пен жұмыс істеп, экс-әкімді қолдайтын жарияланымдар ұйымдастыру үшін тартқан.

АҚШ-та лоббистердің қызметіне жүгіну қалыпты жағдай болғанымен, қазақстандық оппозиционерлер таңдаған маманның беделі көптеген сұрақ тудырады. Ахметшин АҚШ-та ресейшіл лоббист ретінде танымал және 2012 жылы қабылданған ресейлік шенеуніктерге қарсы бағытталған «Магнитский заңының» күшін жоюды белсенді түрде қолдаған. Қазақстанда ол 2012–2014 жылдары ресейлік «ЕвроХим» компаниясының негізін қалаушы Андрей Мельниченконың Машкевич, Ибрагимов және Шодиевтен құралған «еуразиялық үштікке» қарсы дауында мүддесін қорғауымен танымал. Ол кезде «еуразиялықтар» Ахметшинді серверлерді бұзып, құпия деректерді ұрлады деп айыптағанмен, Лондондағы сот бұл дәлелдерді жеткіліксіз деп тапқан. Сонымен қатар ол шетелде Назарбаевтың бұрынғы күйеу баласы Рахат Әлиевтің мүддесін қорғаған заңгер Марк Цимротқа медиалық қолдау көрсеткен.

Қазанда туған Ахметшиннің ең танымал клиенттерінің қатарында кеңестік КГБ-ның бұрынғы қызметкері Виктор Иванов және 2018 жылдан бері АҚШ санкцияларында жүрген олигарх Сүлеймен Керимов бар. Ахметшин Ресей билігінің АҚШ-та «Магнитский заңын» қабылдауға кедергі жасау әрекеттерінде басты рөлдердің бірін атқарған және шетелдік агенттер туралы заңды бұзғаны үшін түрмеге түсе жаздаған. 2016 жылы ол ресейлік құрылымдардан $0,5 млн-нан астам қаражат алған, АҚШ тергеушілері бұл ақша президенттік сайлауға араласу науқанына жұмсалуы мүмкін деп есептеді. Бұл айыптар одан 2019 жылдың наурызында ғана алынып тасталды, бірақ америкалық БАҚ оны әлі күнге дейін Ресей билігімен және кеңестік қарсы барлау қызметімен байланыстырады.

Қазақстанда сыбайлас жемқорлық баптары бойынша 2019 жылы сырттай 17 жылға бас бостандығынан айырылған Бергей Рысқалиевтің өзі де жақында тыңшылық жанжалдың ортасында қалған еді. 2024 жылы Ұлыбританияда Кремльге қарсы журналистерді ұрламақ болған ресейлік тыңшылар желісінің мүшелері тұтқындалғаннан кейін, олардың Рысқалиевті де аңдығаны белгілі болды. Бұрынғы әкім осыған дейін де ұлының £2 млн тұратын жылжымайтын мүлігі бар Лондондағы қауіпсіздік мәселелеріне шағымданған, сол себепті АҚШ-тан қорғау мәртебесін алуға тырысып, ресейлік делдалдарға жүгінгенімен жолы болмады.

Айта кетейік, бүгін Атырау облысының жаңа әкімі тағайындалды.