"Назарбаев тірі тұрғанда шындықты ешкім білмейді" - Гүлжан Ерғалиева Шахановпен болған оқиғаларды еске алды

Белгілі журналист әрі Elmedia жобасының негізін қалаушы Гүлжан Ерғалиева жақында өмірден өткен халық жазушысы Мұхтар Шахановпен байланысты қызық әрі тарихи оқиғаларын баяндап берді, деп хабарлайды Politico.kz.

Журналист өзінің әлеуметтік желідегі парақшасында 80 жылдары Қазақ телевизиясында жастар редакциясы бас редакторының орынбасары болып жұмыс істеген кезін еске алды. Оның айтуынша басшылық оған Республика сарайында бүкілодақтық телевизия үшін Мұхтар Шахановтың шығармашылық кешін орыс тілінде ұйымдастыруды тапсырған. Бұл жиынға Шахановтың жақын досы, танымал орыс ақыны Евгений Евтушенко да қатысуы тиіс болған.

"Біз шок болдық, өйткені Мұқаң орысша өте нашар сөйлейтін, ал сценарий бойынша ол өз өлеңдерін орысша оқып қана қоймай, үлкен залда көрермендердің жазбаша сұрақтарына жауап беруі тиіс болды. Редактор ретінде мен оның бүкіл бағдарламасын жасап, сөйлейтін сөзінің тезистерін жазып, көрермендердің сұрақтарын ойластыруым керек еді және бәріне небәрі 2 апта уақыт берілді", - деп жазды Ерғалиева.

Журналистің сөзінше олар алдымен ақынды өзен жағасына апарып, орысша сөздерді дұрыс дыбыстауға жаттықтырған. Олар сақтық шарасы ретінде көрермендер қоятын 10 сұрақты алдын ала дайындап қойыпты.

"Мұқаңа риза болу керек, ол орыс тілін меңгеріп, сөздердің екпінін дұрыс қойып, жалғауларын толық айтуда үлкен ерлік көрсетті. Оның жады өте мықты еді, мағынасына терең үңілмесе де көптеген сөйлемдерді автоматты түрде жаттап алды. Кешке таяу Мәскеуден одақ жұлдызы Евгений Евтушенко қатты ішіп алған мас күйінде келді, біздің қонақжай халық оны бірден үстелге отырғызып, коньяк берді", - деп еске алды автор.

Бұған қарамастан шығармашылық кеш жоғары деңгейде өткен. Мұхтар Шаханов өлеңдерін шабытпен оқып, халықпен еркін араласқан. Ол ана тілінде сұрақ қойылғанда қазақшаға ауысып, көп импровизация жасапты. Алайда кештің ортасында қызық жағдай болған.

"Орта тұста Евгений Александрович кенеттен ұйықтап кетіп, креслодан сырғи бастады. Трансляцияның әр секундын қадағалап отырған маған мөлдір перденің артында төрт тағандап жорғалап барып, «Евгений Александрович, ояныңыз, қазір сіз шығасыз...» деп сыбырлаудан басқа амал қалмады. Ақын оянып микрофонға шыққанда залда нағыз эмоциялық тайфун жасады, ол Шахановтың өлеңдерін қандай керемет оқыды десеңізші", - деді ол.

Евтушенко Шахановтың ерекше дала поэзиясын жоғары бағалап, оған үлкен қолдау көрсеткен. Кеш біткен соң орыс ақыны Ерғалиеваға өзін уақытында оятқаны үшін алғыс айтқан.

Кейінірек Гүлжан Ерғалиева Мұхтар Шахановпен саясат алаңында кездескенін жазды. Ол ақынның 1986 жылғы Желтоқсан оқиғасы бойынша КСРО Жоғарғы Кеңесінің съезінде қазақ жастарын қорғап сөйлеген тарихи сөзін ерекше атап өтті.

"Оның Желтоқсан оқиғасын тексеретін комиссиясы барлық шындықты болмаса да, құрбандар туралы негізгі ақпаратты анықтады, бірақ бұл құжаттар әлі күнге дейін жарық көрген жоқ. Осы комиссия мүшесі, құқық қорғаушы Нинель Фокина маған «Назарбаев тірі тұрғанда бүкіл шындықты ешкім білмейді» деп айтқан еді, міне Назарбаев тірі, ал Шаханов жоқ", - деп жазды журналист.

Сөз соңында Ерғалиева Мұхтар Шахановтың ақын әрі азамат ретіндегі әлеуеті әлі де көп дүниені аша алар еді деп өкініш білдірді.

"Қош болыңыз, Муқа! Еңбегіңізді еш уақытта ұмытпаймыз, сіздің жұлдызыңыз ғасыр бойы жарқырасын!", - деп қорытындылады ол.

Айта кетейік, Гүлжан Ерғалиева 1951 жылы 29 тамызда дүниеге келген белгілі қазақ ақыны Хамит Ерғалиевтің қызы, ол тәуелсіз баспасөздің негізін қалаған тұлғалардың бірі. Ал биыл 19 сәуірде 83 жасында дүниеден өткен халық жазушысы Мұхтар Шаханов 1989 жылы Кремль мінберінен Желтоқсан оқиғасына әділ баға беруді талап етіп, қазақ тіліне мемлекеттік мәртебе беру жолында күрескен тарихи тұлға. Онымен өте жақын дос болған марқұм Евгений Евтушенко екеуі бірігіп роман-эссе жазған болатын.