Балаларды қорғау күні: Президент тапсырмалары қалай жүзеге асырылуда?

Биылғы 1 маусым Халықаралық балаларды қорғау күніне орай Қазақстан Үкіметі еліміздегі 6,9 млн баланың қауіпсіздігі мен болашағын қамтамасыз етуге бағытталған Президент тапсырмаларының орындалу барысы туралы ауқымды есеп жариялады, деп хабарлайды Politico.kz.

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев жас қазақстандықтарды мерекесімен құттықтаған тұста, үкімет жалпы құны 1,3 трлн теңгені құрайтын 2026-2030 жылдарға арналған «Қазақстан балалары» тұжырымдамасы аясында білім беру, денсаулық сақтау және әлеуметтік қорғау салаларында жүзеге асырылып жатқан жұмыстардың нәтижелерімен бөлісті. Тұжырымдама жалпы 158 іс-шараны қамтиды және оның басты мақсаты жас ұрпақ үшін барынша қауіпсіз әрі қолайлы орта қалыптастыру болып табылады.

Үкіметтің мәліметінше, қала мен ауыл мектептері арасындағы алшақтықты азайту мақсатында 2020 жылдан бері елімізде 1,2 мыңнан астам жаңа білім ордасы салынған және бұл қадам 1 млн-нан астам оқушы орнын ашып, үш ауысымды мектептер санын төрт есеге қысқартуға мүмкіндік берді. Бұған қоса алдағы үш жылда тағы 1,3 мың мектепті жаңғырту көзделсе, биылдың өзінде 53 мың балаға шақталған 96 жаңа ғимарат пайдалануға беріледі. Ал мектепке дейінгі білім беру саласында еліміздің 20 қаласы мен 23 ауданында пилоттық режимде іске қосылған ваучерлік қаржыландыру жүйесінің арқасында балабақша кезегі бірден 160 мыңнан 18 мыңға дейін азайды.

Ана мен бала денсаулығын қорғау бағытында да айтарлықтай өзгерістер байқалады, мәселен, туғанға дейінгі патологияларды анықтайтын фетальды хирургия мен 4 мыңнан астам медбикені қамтитын патронаж жүйесін енгізу арқылы елімізде нәресте өлімі 7,5 есеге, ал ана өлімі 6 есеге төмендеді. Жасөспірімдердің денсаулығын сақтау үшін 2025 жылдан бастап барлық мектептерде жаңа тамақтану стандарты бекітіліп, 21 жасқа толмаған азаматтарға энергетикалық сусындар мен вейп сатуға қатаң заңнамалық тыйым салынды.

Әлеуметтік қолдау шаралары да жыл санап артып келеді, осылайша 2026 жылы балалы отбасыларға жәрдемақы төлеуге 974 млрд теңге бөлініп, төртінші бала туылғанда берілетін төлем мөлшері 272 мың теңгеден асты. Сонымен қатар жетім балаларды отбасылық жағдайда тәрбиелеу үшін кәсіби асырап алушы отбасы институты енгізіліп, мегаполистерде баспана кезегіне тұру үшін талап етілетін үш жылдық тіркеу ережесі күшін жойды. Ал «Ұлттық қор – балаларға» бағдарламасы аясында биыл 6,91 млн баланың әрқайсысына $130,71 мөлшерінде қаражат аударылып, әр баланың жеке шотындағы жинақтың жалпы сомасы $370,56-ға жетті және бүгінге дейін тұрғын үй мен білім алу мақсатында жалпы құны $52 млн-ды құрайтын 297 мыңнан астам өтінім мақұлданды.

Балалардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету мақсатында 2025 жылдың қыркүйегінен бастап ел мектептерінде KiVa және «ДосболLIKE» антибуллинг бағдарламалары міндетті түрде оқытылуда. Биылғы жылдың басты құқықтық жаңалығы ретінде мектеп басшылығы мен жауапты тұлғалар буллинг фактілерін елемегені немесе тамақтандыруды дұрыс ұйымдастырмағаны үшін тікелей әкімшілік жауапкершілікке тартылатын болды, сондай-ақ мамандардың жүктемесін азайту үшін 5 мың балаға кемінде бір қамқоршылық инспекторынан келетін жаңа норматив бекітілді.

Үкімет атап өткендей, инфрақұрылымды қаржыландыру, цифрлық ваучерлер мен Ұлттық қордағы мақсатты шоттар еліміздің адами капиталына бағытталған ұзақмерзімді инвестиция саналады және үкімет әрбір жас қазақстандықтың қауіпсіздігін арттыру жолындағы бұл жобаларды кезең-кезеңімен кеңейтуді жалғастырады.