Сарапшы ЕҚЫҰ-ның жаңа Конституция жобасына қатысты ескертулеріне жауап берді

Саяси сарапшы Ғазиз Әбішев Қазақстанның жаңа Конституциясы жобасы бойынша өтетін алдағы референдумға қатысты ЕҚЫҰ-ның Демократиялық институттар және адам құқықтары жөніндегі бюросы дайындаған есепке пікір білдірді, деп хабарлайды Politico.kz.

Оның айтуынша, құжатта оң бағалармен қатар сын пікірлер де бар, сондай-ақ бірқатар даулы тұжырымдар кездеседі.

Сарапшы есепте шартты түрде позитивті, бейтарап және сыни ескертулердің бар екенін атап өтті. Оның пікірінше, мұндай халықаралық құжаттарда кейде екіұшты бағалар мен түрлі интерпретациялар да кездесуі мүмкін.

Әбішев бюро есебінде Конституция жобасының жекелеген нормаларына қатысты сын айтылғанына назар аударды. Алайда сарапшының пайымдауынша, негізгі заңның мазмұны мен оған қатысты дауыс беру үдерісі — екі бөлек мәселе. Оның айтуынша, Конституция мазмұнын талқылау ең алдымен ел ішіндегі саяси пікірталас аясында қарастырылуы тиіс.

Мысал ретінде сарапшы билік құрылымдарында әйелдердің жеткіліксіз өкілдігі туралы тезисті келтірді. Оның сөзінше, мұндай жағдай мақсатты дискриминацияның нәтижесі емес. Ол Қазақстанда әйелдердің саясатқа қатысуын кеңейтуге бағытталған түрлі шаралар қолға алынғанын, соның ішінде пропорционалды жүйе бойынша өтетін сайлауларда гендерлік квоталар қолданылып жатқанын атап өтті.

Сондай-ақ Әбішев сайлаушыларды пассивті тіркеу туралы ескертуді де түсіндірді. Оның айтуынша, азаматтарға өздерінің сайлау учаскесін анықтау мүмкіндігі туралы хабарламалар жіберіледі. Мысал ретінде ол деректерді тексеруге арналған сілтемесі бар SMS-хабарламаларды атады.

Сарапшы саяси ақпарат көзі ретінде теледидардың басымдығы туралы пікірге де тоқталды. Оның ойынша, қазіргі кезде қоғамдық-саяси пікірталастардың едәуір бөлігі әлеуметтік желілерде өтуде. Онда пайдаланушылар Конституция жобасын белсенді түрде талдап, түрлі көзқарастарын білдіріп жатыр.

Сонымен қатар сарапшы конституциялық референдум төңірегіндегі науқанның ерекшеліктеріне назар аударды. Оның айтуынша, бастамашы тарап бүкіл құжатты толық қабылдаудың қажеттілігін дәлелдеуі керек, ал қарсы тарап үшін жекелеген нормаларды сынау жеткілікті болуы мүмкін.

Әбішев жаңа Конституция жобасының авторларының бірі Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаев екенін де атап өтті. Оның айтуынша, құжатты парламенттік партиялар мен мемлекет басшысының саяси бағытын қолдайтын бірқатар қоғамдық ұйымдар қолдап отыр.

Сонымен бірге сарапшы елде плебисцитті ұйымдастыру мәселесінде әлі де жетілдіруге мүмкіндік бар екенін айтты. Оның пікірінше, бюро ұсынымдары зерттеліп, биыл көктемде қабылдануы мүмкін «Сайлау туралы» жаңа заңды әзірлеу барысында ішінара ескерілуі ықтимал.