Ажырасқан әйел күйеуінің банктегі ақшасын біле алмай қалды: Конституциялық соттың шешімі

Конституциялық Сот бұрынғы күйеуінің банктегі шоттарын тексергісі келген әйелдің ісіне нүкте қойып, банк құпиясын сақтау заңды екенін растады, деп хабарлайды Politico.kz.

Бұл даудың басы 2023 жылдың наурызында басталған. А.С. Шалқарбекова есімді азаматша күйеуімен ажырасқаннан кейін төрт баласымен қалған. Кейін ол ортақ мүлікті бөлу мақсатында бұрынғы күйеуінің бірнеше банктегі шоттары, депозиті және тұрғын үй кешеніне аударған қаражаты туралы ақпаратты талап еткен. Алайда еліміздегі бірқатар ірі банктер клиенттің құпиясын желеу етіп, мәлімет беруден бас тартқан.

Осыдан кейін Шалқарбекова сотқа жүгінгенмен, 2025 жылдың ортасында Бостандық аудандық соты да банктерді жақтап шыққан. Судья ер адамның өз шоттары туралы ақпаратты ашуға келісім бермегенін және дәл сол кезде мүлікті бөлу бойынша сот ісі жүрмегендіктен, банктерді ақпарат беруге міндеттейтін заңды негіз жоқ екенін алға тартқан. Бұған келіспеген келіншек Банктер туралы заңның кейбір тармақтары Конституциядағы теңдік пен меншік құқықтарына қайшы келеді деп, Конституциялық Сотқа жүгінеді.

Конституциялық Сот бұл істі жан-жақты зерттеп, неке мен отбасы заңнамасында ерлі-зайыптылардың мүліктік құқықтары тең болғанымен, бұл олардың жеке адам ретіндегі банк құпиясына қол сұғуға негіз бола алмайтынын мәлімдеді. Яғни, жеке өмірге қол сұғылмаушылық пен банк құпиясы әрбір адамға тумысынан берілетін абсолютті құқық екені, ал бірлескен мүлікке деген құқық тек неке қиылғаннан кейін пайда болатыны түсіндірілді.

Десе де, бұл банк құпиясы ешқашан ашылмайды дегенді білдірмейді. Егер мүлікті бөлуге қатысты сот отырысы жүріп жатса, судья заң аясында банктерден қажетті мәліметтерді ресми түрде алдырта алады. Осылайша, Конституциялық Сот Банктер туралы заңның даулы тармағын Ата заңға толықтай сәйкес деп таныды. Бұл қаулы 2026 жылдың 19 наурызынан бастап күшіне енді және ол шағымдануға жатпайтын түпкілікті шешім болып есептеледі.