Мемлекет есебінен ашылатын жаңа жұмыс орындары неге қымбатқа түседі

Экономист әрі «Қазақстанның PharmMedIndustry» қауымдастығының президенті Руслан Сұлтанов мемлекеттік қолдаумен ашылатын жаңа жұмыс орындары көбіне экономика үшін тым қымбатқа түсетінін және бұл саясат басқа салаларға кері әсерін тигізетінін мәлімдеді, деп хабарлайды Politico.kz.

Қазіргі кезде өндірісті жақындату мен ішкі нарықты қолдау мақсатында жаңа жұмыс орындарын ашу үлкен қолдауға ие болғанымен, әрбір осындай орынның қанша қаражат талап ететініне көпшілік назар аудара бермейді.

Сарапшының сөзінше, мемлекет қоғамның күтуі мен аймақтық мүдделерді ескеріп, субсидиялар мен жеңілдіктер беру арқылы саяси әрі әлеуметтік міндеттерді шешуге тырысады. Осының салдарынан нақты экономикалық тиімділік екінші орынға ысырылып, көзге көрінетін нәтиже басты мақсатқа айналып кетеді.

Ірі мемлекеттерде мұндай шығындар онша байқалмауы мүмкін болса, Қазақстан жағдайында кез келген ресурсты қайта бөлу бюджет пен инвестицияға бірден кесірін тигізеді. Бір саланы қорғау немесе оған арнайы жеңілдік беру өнімнің қымбаттауына әкеліп, басқа компаниялардың шығынын еселеп арттырады. Нәтижесінде жаңа жұмыс орындары жоқтан пайда болмайды, тек нарықтағы үлесін жоғалтқан бір сектордан екіншісіне ауысады.

Бұдан бөлек жоғары білікті мамандарды қажет ететін күрделі технологиялық жобалар жаппай жұмыспен қамту мәселесін шеше алмайды. Ал дәстүрлі салаларда жұмыс орындары көп болғанымен, олардың бәсекеге қабілеті төмен болғандықтан, жұмысшыларды ұстап қалу үшін тұрақты түрде қаржылай қолдау қажет етіледі. Сондықтан жаңа бағыттарды дамыту мен ескі секторларды сақтап қалу арасындағы теңгерімді ұстап тұру мемлекет ресурстарына үлкен салмақ түсіреді.

Жұмыспен қамту деңгейі тек өнеркәсіптік бағдарламаларға ғана емес, жалпы экономиканың жағдайына, нарықтағы сұраныс пен бизнес жүргізу шарттарына тікелей тәуелді екені белгілі. Экономистің айтуынша, мемлекет қолдауымен ашылған жұмыс орындары уақытша сипатқа ие, себебі қаржыландыру тоқтаған кезде олар бірден қысқару қаупіне ұшырайды.

«Қазақстан жағдайында бұл әсіресе маңызды. Ресурстар шектеулі. Әрбір теңге тиімді жұмыс істеуі керек. Сондықтан сұрақты басқаша қою қажет. “Қанша жұмыс орны ашылды” емес, “олардың бағасы қандай және қаншалықты тұрақты”», – деді Руслан Сұлтанов.