Өзіміздің шикізатты өз кәсіпкерлерімізге қымбатқа сатып отырмыз

Қазақстанда өндірілетін полипропиленнің басым бөлігі экспортқа кетіп, елдегі өңдеуші кәсіпорындар үшін бағасы қымбаттап жатыр. Бұл туралы «Ақ жол» фракциясының мүшесі, Құрылтай депутаты Ермекқали Юсупов мәлімдеді, деп хабарлайды Politico.kz.

Премьер-министр Олжас Бектеновке сауал жолдаған депутат KPI – Kazakhstan Petrochemical Industries зауытының деректерін келтірді. 2026 жылдың алғашқы жартысында кәсіпорын 207 мың тонна полипропилен өндірген. Оның 20 мың тоннадан сәл астамы ішкі нарыққа беріліп, 187 мың тоннасы шетелге сатылған.

Маусымда әлемдік бағаның өсуіне байланысты KPI полипропиленнің әр тоннасын 120 мың теңгеге қымбаттатқан. Кейін баға 7–8% төмендегенімен, бұл бұрынғы өсімнің орнын толық жаппаған.

Юсуповтың айтуынша, шикізаттың қымбаттауы оны өңдейтін шағын және орта кәсіпорындардың шығынын арттырады. Соның салдарынан олардың шетелден келетін дайын өніммен бәсекелесуі қиындайды.

Депутат Қазақстан полипропиленді түйіршік күйінде экспорттаумен шектелмей, оны ел ішінде дайын өнімге дейін өңдеуі керек деп санайды.

Ол 2022 жылы Президент Атырау облысының жұртшылығымен кездескенде өңірді мұнай мен газды терең өңдеу орталығына айналдыруды тапсырғанын еске салды. Полипропилен өндірісі осы бағыттағы өзара байланысты кәсіпорындар кешенін құрудың алғашқы кезеңі болуға тиіс еді.

«Көмірсутек шикізатының қоры бойынша әлемдегі жетекші 20 елдің қатарына кіретін Қазақстан мұнай-химия өнімдеріне қажеттілігінің 95%-ға жуығын импорт есебінен өтейді. Бұл – жол беруге болмайтын жағдай», – деген еді Президент.

KPI зауытының іске қосылуы осы міндетті орындаудағы маңызды қадам болған. Жобалық қуаты жылына 500 мың тонна болатын кәсіпорынның өндірісі 2022 жылдан бергі 4 жылда 450 мың тоннаға жуықтаған.

«Ақ жол» 2024 жылы отандық өңдеушілерге шикізатты қолжетімді бағамен беруді ұсынған. Депутаттың сөзінше, ұсыныс Президенттің Үкіметке берген тапсырмаларында ескерілгенімен, «Өнеркәсіптік саясат туралы» заңда бекітілген тетік тек металлургияға қолданылған. Фракция оны мұнай-химия саласына да енгізуді сұрайды.

Юсупов «Әділет» партиясының депутаттары да ұлттық ресурстарды артық пайда үшін экспорттаудан бұрын ішкі нарыққа бағыттауды қолдайтынын айтты.

«Ақ жол» Үкіметке KPI және салалық бірлестіктермен бірге отандық өңдеушілерге жылына қанша шикізат қажет екенін есептеуді ұсынды. Бірыңғай баға саясатын қарастырып, жеткізілетін көлемі кепілдендірілген және бағасы экономикалық тұрғыдан негізделген ұзақмерзімді келісімдер жасау қажет деп санайды.

Сондай-ақ импортты алмастыратын полипропилен өнімдерінің тізімін анықтап, дайын тауарды экспорттайтын отандық кәсіпорындарға шикізат бағасынан жеңілдік беру мүмкіндігін қарастыруды сұрады.

Бұған қоса, полипропилен мен полиэтилен өндірісін және оларды терең өңдеуді біріктіретін кәсіпорындар кешенін қолдау жоспарын әзірлеуді ұсынды. Онда мемлекеттік қолдау шаралары, нақты мерзімдер мен жауапты мемлекеттік органдар көрсетілуі керек.