ҚазМұнайГаз тапқан қыруар табысын Самұрық-Қазынаға үлестіріп беруде

«ҚазМұнайГаз» ұлттық компаниясы 2026 жылдың бірінші жартыжылдығында 900 млрд теңгеден астам таза пайдаға кенелді. Бұл туралы қаржы талдаушысы және «Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры» АҚ тәуелсіз директоры Расул Рысмамбетов мәлімдеді, деп хабарлайды Politico.kz.

Сарапшының мәліметіне сүйенсек компанияның табысы 2025 жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 69% өскен. Түсім көлемі күрт артып 5,57 трлн теңгеге жетті. Ал бос ақша ағыны немесе FCF көрсеткіші 750 млрд теңгеден асты. Бұл қаржылық есепті МСФО және PwC компаниясы растаған.

Табыстың бұлай өсуіне мұнай бағасының қымбаттауы басты себеп болды. Brent маркалы мұнайдың орташа құны барреліне $71,9-дан $92,3-қа дейін өсті. Бұл 28% артық көрсеткіш. Сонымен қатар Каспий құбыр консорциумы арқылы жөнелтілетін KEBCO қазақстандық бренді үстемеақымен саудалануда. Талдаушы компанияның бұл әлемдік нарықтағы қолайлы жағдайды дұрыс пайдалана алғанын атап өтті.

Тағы бір маңызды фактор ретінде «Теңізшевройлдың» пайдадағы үлесі 2,5 есе өсіп 369 млрд теңгеге жеткені айтылды. Ұлттық мұнай-газ холдингі ретінде ҚазМұнайГаздың үлесі 500 млрд теңгеден асты. Бірлескен кәсіпорындардың бухгалтерлік нәтижесін алып тастағанның өзінде жеке бизнестің шоғырландырылған көрсеткіші 1,1 трлн теңгеден асқан. Салыстыру үшін айтсақ 2025 жылдың қаңтар-шілде айларында бұл сома 790 млрд теңгені құраған болатын.

Түсімнің 23,7% өсуі аясында өндірістік шығындар небәрі 7,2% көбейген. Әкімшілік шығындар 1,8% артты. Соңғы жылдары қарыздың азаюына байланысты қаржылық шығындар 164 млрд теңгеден 145 млрд теңгеге дейін қысқарған.

Компания «Самұрық-Қазына» қорына 350 млрд теңге төлеген. Алайда талдаушы өсіп келе жатқан тәуекелдерге де тоқталды. Дебиторлық берешек 935 млрд теңгеге дейін ұлғайған. Яғни әлдекімдер компаниямен толық есептеспеген. Оның ішінде дизель отыны үшін қарыз болған басқа да ұлттық компаниялар бар. Сондай-ақ EPC келісімшарттары бойынша аванстар да өскен.

Бұдан бөлек бас компания болып саналатын Ұлттық әл-ауқат қорына бағытталған ерекше қолдау жасалған. 2026 жылдың қаңтар-маусым айларында ҚазМұнайГаз қордың 951,6 млрд теңгеге облигацияларын сатып алды. Осылайша қорға нарықтық мөлшерлемеден төмен пайызбен ұзақ әрі арзан ақша берілген. Рысмамбетов бұл алдын ала құрылған жоспар немесе бас компанияны құтқару әрекеті болуы мүмкін екенін алға тартты. Ол компанияның өндірісті арттырмағанын және технологиялық ғажайып жасамағанын айтты.

«Квазимемлекеттік сектордың қара інжуі қатты желді, яғни мұнай бағасы мен Теңізден түскен пайданы ұстап алып, желкендерін дұрыс қоя білді. Бұл үшін оларды мақтауға болады және мақтау керек», – деді Расул Рысмамбетов.

Сөз соңында сарапшы «Қазақгаз» ұлттық компаниясына қатысты мәселені қозғады. Оның айтуынша «ҚазТрансГазды» ҚазМұнайГаздан бөліп шығару кезінде беделді адамдардың жеке амбициясы рөл атқарған. Ол адамдар кеткенімен құрылым сол күйі қалған. Егер газ компаниясын қайтадан ҚазМұнайГазға қосса ол барлау шығындарының бір бөлігін жұтып қоюы мүмкін деген қауіп бар. Қазіргі уақытта газ қорлары аз. Жеке кәсіпкерлер құбырға әрдайым қол жеткізе алмайтынына алаңдайды. Талдаушы бұл салада түбегейлі реттеу жұмыстарын жүргізу қажеттігін баса айтты.