Су тапшылығы қайта күшейді: Түркістан облысында 600 гектарға жуық күріш алқабы сусыз қалды

Түркістан облысында 35-ке жуық шаруа қожалығы су тапшылығына тап болып, 600 гектарға жуық күріш алқабы зардап шекті. Бұл жағдай былтырғы су дағдарысының қайталану қаупін күшейтіп отыр, деп хабарлайды Politico.kz POVestka Telegram арнасына сілтеме жасап.

Өткен жылдың желтоқсан айында Премьер-министр Олжас Бектенов оңтүстік өңірлердің әкімдіктеріне былтырғы су дағдарысының қайталануына жол бермеу жөнінде нақты тапсырма берген еді.

Күтілетін су тапшылығына байланысты өңірлер үшін су пайдалану лимиттері алдын ала белгіленіп, ылғалды көп қажет ететін дақылдардың егіс көлемін қысқарту тапсырылды. Сондай-ақ бекітілген көлемнен артық егіс егуге жол бермеу және суару жүйелерін маусым басталғанға дейін дайындау міндеттелді.

Алайда жергілікті жерлерде бұл талаптар толық сақталмаған сыңайлы.

Суару маусымы қызған шақта Түркістан облысында шамамен 35 шаруа қожалығы сусыз қалып, соның салдарынан 600 гектарға жуық күріш алқабы зардап шеккен. Алдын ала келісілген жоспарға қарамастан, күріш белгіленген лимиттен тыс егілген.

Осыған байланысты бұл алқаптарға мемлекет тарапынан су беру бастапқыда кепілдендірілмеген. Себебі су ресурстары белгіленген лимиттер аясында ғана бөлінген.

Бұл туралы шаруаларға алдын ала ескертілген. Егіс науқаны басталғанға дейін Су ресурстары және ауыл шаруашылығы министрліктері өңірлер бойынша су пайдалану лимиттерін бөліп, егіс көлемдерін келіскен. Сондай-ақ бекітілген мөлшерден тыс су болмайтыны және туындаған шығындардың өтелмейтіні ашық айтылған.

Сонымен қатар мемлекет өз тарапынан тиісті жұмыстарды атқарған. Оңтүстік өңірлердің барлығына су пайдалану лимиттері бекітіліп, күріш егістігінің көлемі шектелді. Бұдан бөлек, суару жүйесін дайындау бойынша ауқымды жұмыстар жүргізілді.

«Қазсушар» мекемесі 1840 шақырымға жуық каналды тазалап, жүздеген шақырым ирригациялық желіні қайта жаңғыртты. Сондай-ақ гидротехникалық нысандар жөнделді.

Қазіргі уақытта суды цифрлық есепке алу жүйесі енгізіліп, электронды келісімшарттар мен ғарыштық мониторинг технологиялары қолданылып жатыр.

Сырдария бассейнінде су көлемі азайды

Су тапшылығы жағдайында бұл жұмыстарды жүргізу оңай болған жоқ. Сырдария бассейніндегі су азайып, Қазақстанға келетін су көлемі көпжылдық орташа көрсеткіштің шамамен 70 пайызы деңгейінде болады деп болжанып отыр.

Соған қарамастан, шілде айының басына қарай оңтүстік өңірлердегі су қоймаларында былтырғыдан да көп су жиналған. Бұл ауыл шаруашылығы өндірушілерін бекітілген лимиттер шегінде қажетті сумен қамтамасыз етуге мүмкіндік берген.

Ауыл шаруашылығы министрлігі де егіс құрылымын алдын ала қайта қараған. Биыл алғаш рет ауыл шаруашылығы дақылдарының көлемі шаруалардың қалауына емес, нақты су қорына қарай есептелген.

Ел бойынша күріш егілетін алқап көлемі 20 мың гектардан астамға қысқартылып, сонымен қатар су үнемдеу технологияларын қолдану ауқымы кеңейтілді.

Осы жағдайда заңды сұрақ туындайды: егер барлық шектеулер алдын ала белгілі болса, жекелеген шаруашылықтар неліктен күрішті белгіленген лимиттен тыс екті?

Сондай-ақ Үкімет тапсырмаларының орындалуын бақылауға тиіс әкімдіктер неліктен былтырғы жағдайдың қайта қайталануына жол берді деген сауал туындайды.

Бүгінде су тапшылығынан келген шығынның ауыртпалығы фермерлерге түсіп отыр. Ал әкімдіктер Үкімет тапсырмалары толық орындалғанын мәлімдеуді жалғастырғанымен, Түркістан облысындағы жағдай бұл мәлімдемелердің шынайылығына қатысты жаңа сұрақтар туындатып отыр.