«Тоқаев уақытпен жарысып жатыр»: саясаттанушы Президент Жолдауын талдады

Саясаттанушы Данияр Әшімбаев Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың бүгінгі Қазақстан халқына Жолдауына қатысты пікір білдірді. Ол Мемлекет басшысының бастамаларын үш негізгі бағытқа бөліп, ел экономикасы мен мемлекеттік басқару жүйесінде қандай өзгерістер болуы мүмкін екенін түсіндірді, деп хабарлайды Politico.kz.

Саясаттанушының айтуынша, биылғы Жолдауда саяси реформалардан гөрі экономикалық даму мен нақты жобаларға басымдық берілген.

«Президент Тоқаев бүгін көптен күткен ауқымды Жолдауын жариялады. Бірден айта кетейік, былтырғы Жолдаудың басты ерекшелігі болған саяси бөлім бұл жолы қамтылмады. Шынында да, конституциялық реформа жүргізілді, парламент сайлауы өтті, мемлекеттік институттар құрылып, кадрлар тағайындалды. Енді нақты іске кірісетін уақыт келді. Оның үстіне Президент жиі айтатындай, ұзақ дайындалуға уақыт жоқ», деді Данияр Әшімбаев.

Сарапшы Жолдаудағы бірінші бағыт ретінде «Халықтық құрылыс» бағдарламасын атады. Оның сөзінше, бұл бастама елдегі инфрақұрылымды жаңартуға және экономиканы дамытуға бағытталған.

«Мемлекет басшысының бағалауынша, логистика, өнеркәсіп, ғылым, әлеуметтік инфрақұрылым, энергетика және ауыл шаруашылығы салаларын одан әрі дамыту қажет. Елордада жаңа әуежай салу жоспары да бар. Президент айтқандай, өзекті мәселелерді кейінге қалдыруға болмайды», деді саясаттанушы.

Әшімбаев мұндай ауқымды жобаларды іске асыру үшін мемлекеттік басқару жүйесін де өзгерту қажет екенін айтты. Соның ішінде Үкіметтің жергілікті ресурстарды басқаруды үйлестіруін күшейту мәселесіне тоқталды.

«Инвестициялық саясатты басқаратын бірыңғай орталық құру мәселесі үнемі көтеріліп келеді. Соған қарамастан Президент бұл жұмыстың сапасы мен көлемін жақсартуды тағы талап етті. Негізгі функцияларды «Бәйтерек» холдингіне шоғырландыруды ұсынды», деді ол.

Саясаттанушы Президенттің шағын және орта бизнеске ерекше көңіл бөлгенін жеткізді. Оның айтуынша, кәсіпкерлер инвестициялық үдерістің белсенді қатысушысына айналуы тиіс.

«Ол үшін мемлекеттік сатып алу жүйесін өзгерту, тексерулерге мораторий енгізу және Қылмыстық кодекстің экономикалық баптарын қылмыссыздандыру қажет», деді Әшімбаев.

Сарапшы екінші стратегиялық бағыт ретінде жасанды интеллектіні кеңінен енгізу мәселесін атады.

«Тоқаев қалыптасқан ұстанымды өзгертуді ұсынды. Адамдардың жеке мүмкіндіктерін кеңейтіп, смартфондарды тиімді жұмыс құралына айналдыру, тауар өндіру мен сатуға арналған қосымша цифрлық құралдар жасау қажет. Халық пен бизнес криптовалюталардың мүмкіндіктерін де белсендірек пайдалануы тиіс», деді саясаттанушы.

Оның пікірінше, жасанды интеллект бюджет қаржысын басқару ісіне де енгізілуі керек.

«Бюджет қаражатын басқаруға жасанды интеллектіні қосу мәселесі әлдеқашан пісіп-жетілді. Бірақ Президент бұдан да маңызды міндет қойып отыр. Бүкіл мемлекеттік басқару жүйесі жасанды интеллектінің мүмкіндіктерін тиімді пайдалануы тиіс», деді Әшімбаев.

Саясаттанушы үшінші бағыт ретінде «Халықтық құрылыс» бағдарламасын қаржыландыру мәселесін бөліп көрсетті.

«Негізгі қаржы көзі Ұлттық қор болмақ. Бұл қор жинақ сақтаумен ғана шектелмей, елдің болашағын қалыптастыруға да қызмет етуі тиіс. Бірақ тек мемлекеттік қаражатты инвестициялау дұрыс болмас еді», деді ол.

Әшімбаев Президенттің Үкіметке барлық ұзақ мерзімді қаржыландыру көздерін жұмылдыруды тапсырғанын еске салды.

«Президент мұны заңды бұзбай қалай жүзеге асыру керектігін ойластыру қажет екенін айтты. Осы сөзінен қазір заңнамалық шектеулер қойылған қорлар мен қаржы құралдары да инвестиция көзі ретінде қарастырылуы мүмкін деген қорытынды жасауға болады», деді саясаттанушы.

Ол Жолдауда айтылған банк секторының қаржысына да назар аударды.

«Президент банк активтері 75 триллион теңгеден асқанын, ал депозиттердің көлемі 52 триллион теңгеге жеткенін айтты. Ендігі маңызды міндет жинақталған қаржы ресурстарын экономиканың нақты секторын дамытуға пайдалану екенін жеткізді», деді Әшімбаев.

Сарапшы Мемлекет басшысының шешім қабылдауды созбау жөніндегі сөзін де келтірді.

«Бізде шексіз талқылау жүргізуге уақыт жоқ. Елді өркендеу жолына бастайтын шешімдер қажет», деген Президенттің сөзін еске салды ол.

Әшімбаев ауқатты азаматтарға жоғары салық мөлшерлемесін енгізу мүмкіндігіне де тоқталды. Оның айтуынша, Президент мұны әр азаматтың ел дамуына шамасына сай әрі әділ үлес қосуы тұрғысынан қарастырған.

Саясаттанушы Жолдаудағы әлеуметтік көмекке қатысты сынға ерекше назар аударды.

«Тоқаев мемлекеттік басқарудағы қателіктер мен кемшіліктерді бүркемелеу үшін азаматтарды әлеуметтік көмектің көмегімен риза ету тәжірибесін қатты сынға алды. Бұл Жолдаудағы ең маңызды тұстардың бірі болды», деді ол.

Әшімбаев Президенттің осы мәселеге қатысты айтқан сөзін кеңінен келтірді.

«Бұл қоғамда мемлекетке арқа сүйеудің және масылдық көңіл күйдің күшеюіне ықпал етті. Әлеуметтік қамсыздандыру жүйесінде ашықтан-ашық заңсыз әрекеттер мен сыбайлас жемқорлық схемаларының пайда болуына жол ашты. Негізсіз жеңілдіктер мен төлемдердің шамадан тыс көп болуы мемлекеттік аппараттың институционалдық тұрғыдан жетілмегенін, тіпті әлсіздігін көрсететінін анық түсіну керек. Бұл ұлттың жарқын болашағын қамтамасыз етуде көрегендік жетіспейтінін білдіреді. Бюджет қаражаты есебінен халыққа жасалған жалған жақсылық нағыз популизм. Оның астарында халық мүддесі мен елдің тұрақты дамуына қарсы түрлі қулық-сұмдық әрекеттер жасырылып жатыр», деген Тоқаевтың сөзін келтірді саясаттанушы.

Оның айтуынша, Президент әлеуметтік саясатты қысқа мерзімді мәселелерді шешуден стратегиялық мақсаттарға жетуге бағыттауды тапсырды.

«Әлеуметтік мемлекет дегеніміз азаматтардың әлеуметтік төлемдерге тәуелді болуы емес. Ең алдымен, халықтың өмір сапасы мен әл-ауқатын арттыру», деген Президенттің сөзін мысалға алды Әшімбаев.

Сарапшының пікірінше, Тоқаев бұл мәселеге ерекше мән беріп отыр.

«Ел жаңа тарихи кезеңге қадам басып жатқанда, ауқымды инфрақұрылымдық жобалар жүзеге асырылып, жасанды интеллект технологиялары жаппай енгізіліп, көлік дәліздерін дамыту үшін бәсеке күшейіп жатқанда мемлекет бюджет қаржысына қатысты популистік және масылдық көзқарасты қолдамауы тиіс», деді саясаттанушы.

Әшімбаев Президенттің бір жыл ішінде Қазақстан дамуының ұзақ мерзімді басымдықтарын айқындайтын құжат әзірлеу туралы тапсырмасына да тоқталды.

«Шамасы, әңгіме жұмысы негізсіз ұзаққа созылған «Видение-2050» жобасы сияқты жаңа стратегия туралы болып отыр. Осындай ауқымды өзгерістер кезінде тұтас стратегиялық жоспардың болуы қисынды», деді ол.

Саясаттанушы Мемлекет басшысының әлемдік өркениеттің алдыңғы қатарынан лайықты орын алу туралы мақсатын да талдады.

«Тоқаев жай ғана ауқымды емес, өте өршіл міндеттер қойып отыр. Соның бірі әлемдік өркениеттің алдыңғы қатарынан лайықты орын алу. Мұндай жаһандық мақсаттар прогресс пен заманауи технологияларға сүйенетін ауқымды тұлғаларға тән», деді Әшімбаев.

Оның пікірінше, Президенттің биылғы Жолдауында соңғы жеті жыл бойы айтылып келе жатқан тапсырмалар жаңа бастамалармен ұштастырылған.

«Соңғы жеті жылда берілген, бірақ Президент күткен деңгейде толық орындалмаған тапсырмалар қайта айтылып, жаңа міндеттермен біріктірілді. Тоқаев уақытпен жарысып жатыр. Ол қарқынды даму мен өзгерістер дәуірінде өмір сүріп отыр. Президент жаңа технологиялардың көмегімен қол жеткізуге болатын болашақты анық елестетеді және Қазақстанды сол әлемнің бір бөлігіне айналдырғысы келеді», деді саясаттанушы.

Әшімбаевтың пікірінше, Тоқаев мемлекеттің рөлі мен әлеуметтік жауапкершілігі туралы қалыптасқан түсініктен әлдеқайда кең ойлайды.

«Қоғамның әл-ауқаты қарапайым сандармен ғана өлшенбейді. Ең бастысы жаңа цифрлық шындыққа серпіліс жасау», деді Данияр Әшімбаев.

Еске салайық, 28 қазанда Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстан халқына «Жаңа тарихи кезеңдегі Қазақстанның өзекті міндеттері» атты Жолдауын жариялады.