Тұрғын үйлерді басқаруда қордаланған мәселе көп – депутат Үкіметке 9 ұсыныс айтты

«Әділет» партиясы фракциясының мүшесі Екатерина Смышляева көпқабатты тұрғын үйлерді басқару саласындағы бірқатар мәселені көтеріп, Өнеркәсіп және құрылыс министрі Ерсайын Нағаспаевқа депутаттық сауал жолдады, деп хабарлайды Politico.kz.

Депутаттың мәліметінше, жаз мезгілінде «Біздің қала» жобасы аясында «Әділет» партиясының мүшелері еліміздің әр өңірінде мүлік иелері бірлестіктерінің, МИБ және пәтер иелері кооперативтерінің, ПИК төрағаларымен, сондай-ақ көпқабатты үйлердің тұрғындарымен кездескен.

Ондаған кездесу қорытындысы бойынша Астанада тұрғын үй қорын басқару мәселелеріне арналған республикалық форум өткен. Оған 1 мыңнан астам маман мен сарапшы қатысып, саладағы негізгі мәселелерді талқылаған. Партия өкілдері тұрғындардан 200-ге жуық ұсыныс пен аманат жинап, жүйелеген. Ұсыныстар әлі де түсіп жатыр.

Смышляеваның айтуынша, көтерілген мәселелердің бір бөлігі заңнамалық өзгерістерді қажет етеді. Фракция бұл бағыттағы жұмысты бастап кеткен. Алайда проблемалардың елеулі бөлігі заңның өзіне емес, әкімшілендіру сапасы мен заңға тәуелді реттеуге байланысты.

Соның бірі – үй төрағаларының жауапкершілігі мен нақты өкілеттіктері арасындағы сәйкессіздік. Төраға үйді күтіп ұстауға, өрт қауіпсіздігі мен инженерлік жүйелерге жауап береді. Бірақ көптеген шешім меншік иелерінің дауыс беруіне және тұрғындардың өз әрекетіне тәуелді. Соған қарамастан бақылаушы органдардың талаптары көбіне төрағаға қойылады.

Депутат тексеру парақтары, регламенттер мен әкімшілік рәсімдер үйді басқару органдарының нақты өкілеттіктеріне үнемі сәйкес келе бермейтінін атап өтті.

Тағы бір мәселе МИБ төрағасы ауысқан кезде туындайды. Жаңа төраға туралы деректерді мемлекеттік, банктік және өзге жүйелерде өзгерту кезінде қиындықтар кездеседі. Соның салдарынан жаңадан сайланған төраға бұрынғы басшының әрекетіне тәуелді болып қалуы мүмкін.

Құжаттарын уақтылы тапсырғанымен, қайта тіркеуден бас тарту алған ПИК мәселесі де шешілмей отыр.

Үйді басқару органдарының тұрғындар туралы ақпаратқа қол жеткізуі де жеке мәселе ретінде көтерілді. Депутаттың сөзінше, апаттық жағдайдың өзінде пәтер иесін табу қиынға соғуы мүмкін. Ал берешекті өндіріп алу кезінде мәселе одан әрі күрделене түседі.

«Әділет» партиясының бағдарламасында меншік иелерінің электронды тізілімі мен электронды дауыс берудің ыңғайлы тетігін қамтитын үйді басқарудың бірыңғай цифрлық ортасын құру міндеті бар. Фракция бұл мәселені ерекше бақылауда ұстамақ.

Банк қызметінде де ортақ тәртіп қалыптаспаған. Екінші деңгейлі банктер үй шоттарын ашу және жүргізу, уәкілетті тұлғаларды ауыстыру, төрағалардың өкілеттігін растау кезінде әртүрлі рәсім қолданып, әртүрлі құжаттар пакетін талап етеді.

Үйлердің қасбетін, шатырын, лифтін және инженерлік жүйелерін жөндеу де қомақты қаражатты қажет етеді. Алайда мұндай күрделі жөндеу жұмыстарын ұзақ мерзімге қаржыландырудың қолжетімді тетіктері тек жекелеген өңірлерде жұмыс істейді.

Сонымен бірге тұрғын үй қорының техникалық жағдайы туралы бірыңғай жүйелі мәлімет жоқ. Мұндай ақпарат жөндеу жұмыстарының басымдығын анықтау және апаттардың алдын алу үшін қажет.

Өңірлердегі тұрғын үй қатынастары бөлімдерінің штат саны да нақты жүктемеге сәйкес келмейді. Смышляеваның пікірінше, тұрғын үй қорын басқаруға қатысты жұмыс көлемі бұл бағытқа жеке қызмет құруды қажет ететін деңгейге жеткен.

Қолданыстағы пайдалану талаптары заманауи тұрғын үй кешендерінің ерекшеліктерін де әрдайым ескере бермейді. Бұл жеке қазандықтарға, күрделі инженерлік жүйелерге, контейнер алаңдарына және басқа да ортақ инфрақұрылымға қатысты.

Тұрғын үйлердің ішіндегі коммерциялық нысандар да бөлек мәселе ретінде аталды. Әсіресе бірінші қабаттарда орналасқан кафе мен мейрамханалар шу, иіс тудырып, инженерлік жүйелерге қосымша салмақ түсіреді.

Осыған байланысты депутат Үкіметке 9 ұсыныс жолдады.

Біріншісі – көпқабатты үйлерді басқару саласындағы қолданыстағы ережелер мен әкімшілік рәсімдерді, оның ішінде тексеру парақтарын қайта қарау.

Екіншісі – МИБ төрағасы ауысқан кезде цифрлық жүйелердегі деректерді өзгерту рәсімдерін автоматтандыру.

Үшіншісі – 2026 жылғы 12 шілдеге дейін өтініш берген ПИК-терді қайта тіркеуді аяқтау.

Төртіншісі – тұрғындар тегін пайдалана алатын, дауыс берудің базалық модулі бар үйді басқарудың цифрлық сервисін іске қосу.

Бесіншісі – қаржы нарығын реттеушімен бірлесіп, екінші деңгейлі банктердің тұрғын үйлердің шоттарымен жұмыс істеуіне арналған бірыңғай стандарт әзірлеу және оның орындалуын қамтамасыз ету.

Алтыншысы – тұрғын үйлердің ішінде орналасқан коммерциялық нысандарға қойылатын техникалық, санитарлық және пайдалану талаптарын күшейту.

Жетіншісі – Астана мен бірқатар өңірдің тәжірибесі негізінде тұрғын үйлерді күрделі жөндеуге тұрғындар үшін қолайлы шарттармен несие беретін ұйымдардың жұмысын кеңейту және қамтамасыз ету.

Сегізіншісі – өңірлік әкімдіктердегі тұрғын үй қатынастары бөлімдерінің штат санын көбейту.

Тоғызыншысы – тұрғын үй қорына техникалық аудит жүргізуге қаражат бөлу мүмкіндігін басым тәртіппен қарастырып, алынған деректерді министрліктің цифрлық жүйесіне енгізу.

Фракция аталған мәселелерді шешу үшін қажетті заңнамалық сүйемелдеуді қамтамасыз етуге дайын екенін мәлімдеді.