Ұлттық қор қаражаты инфрақұрылымға жұмсалады – Қазақстан болашаққа қалай инвестиция салмақ

Қазақстан жақын арада Ұлттық қор активтерін ірі инфрақұрылымдық жобаларды қаржыландыруға бағыттауды жоспарлап отыр, деп хабарлайды Politico.kz.

EU Reporter басылымының жазуынша, ел билігі жалпыұлттық маңызы бар нысандарды салуға баса назар аудармақ. 2027 жылы бұл мақсаттарға $4 млрд астам қаражат бөлінеді. Ал 2028 және 2029 жылдары инфрақұрылымға жыл сайын $3 млрд сәл астам қаржы жұмсалмақ. Бұл шешім ұзақ мерзімді әлеуметтік және инженерлік нысандарды дамытуға негізделген.

Сарапшылардың пікірінше бұл қарапайым шығын емес. Мұндай қадам арқылы ұлттық байлық жоғалып кетпейді. Оның өмір сүру формасы ғана өзгереді. Жаңа мектептер, ауруханалар, коммуналдық желілер мен жолдар экономикада ондаған жылдар бойы қызмет етеді. Осылайша қаржылық капитал ел ішіндегі нақты физикалық және адами капиталға айналады.

Құрылыс барысында материалдарға, жабдықтар мен көлікке сұраныс артады. Отандық кәсіпорындарға тапсырыстар түсіп, ел ішінде қосымша құн жасалады. Нысандар іске қосылған соң экономикалық тиімділік одан әрі арта түседі. Жылу және су жүйелерін жаңарту апаттарды азайтып, сенімділікті күшейтеді. Энергетикалық инфрақұрылым жаңа өнеркәсіп орындарын ашуға жол ашады.

Денсаулық сақтау мен білім беру саласына салынған инвестиция ерекше маңызды. Медицина мен білім сапасы тікелей еңбек өнімділігіне әсер етеді. Қазіргі таңда жолдардың нашарлығы мен энергия тапшылығы экономикаға үлкен зиянын тигізіп отыр. Жаңғырту жұмыстарын кейінге қалдыру бұл шығындарды одан сайын көбейтеді.

Қазірдің өзінде Ұлттық қор активтері болашақ ұрпақтың мүддесі үшін жұмыс істеп жатыр. 2026 жылдың ортасына қарай қордың шетел валютасындағы активтері $65,5 млрд жетті. Ал 2024 жылы басталған «Балаларға арналған ұлттық қор» бағдарламасы өз нәтижесін беруде. 2024 жылдың ақпанынан 2026 жылдың 1 тамызына дейін 338 мыңнан астам жас қазақстандық төлем алды. Оларға аударылған жалпы сома шамамен $67,8 млн құрайды. Бұл қаражатты жастар 18 жасқа толған соң білім алуға немесе баспана алуға жұмсай алады.

Бұған дейін Ұлттық қор ресурстары көбіне жаһандық дағдарыстардың салдарын жоюға жұмсалатын. 2008-2009 жылдардағы қаржы дағдарысы кезінде экономиканы қолдауға $10 млрд бөлінді. 2015-2017 жылдары тағы $9 млрд жұмсалды. 2020-2021 жылдардағы пандемия кезінде де қор қаражаты халықты қолдауға септігін тигізді. Ендігі кезекте бұл қаражат тек дағдарыспен күресуге емес, экономиканың тұрақтылығын арттыратын активтерді құруға бағытталып отыр.

Әлемдік тәжірибе де осы бағытты қолдайды. Норвегия зейнетақы қоры арқылы қатаң фискалдық ережені ұстанады. Чили 2009 жылы экономикалық қордан $9,28 млрд жұмсады. Ал Кувейт өз байлығын болашақ ұрпақ қоры мен ішкі инфрақұрылым арасында бөледі. Әзірбайжан Мемлекеттік мұнай қорының қаржысын теміржол мен су жүйелері сияқты ұлттық жобаларға салды. Қазақстанның жаңа стратегиясы да жинақталған қаражатты нақты экономикалық құндылыққа айналдыруды көздейді. Осы шешімдердің арқасында болашақ ұрпақ қаржымен қатар дамыған отандық экономиканы мұра етеді.