Экономист он миллион теңге зейнетақы жинағы айына қанша табыс әкелетінін есептеді

Қазақстанда зейнетақы жинағын баспана алуға жұмсаудың салдары мен жеткіліктілік шегінің өсу себебі белгілі болды. Экономист Руслан Сұлтанов бұл жағдайды халықтың бүгінгі тұтынуы мен болашақтағы қаржылық қамтамасыз етуі арасындағы күрделі таңдау ретінде бағалайды, деп хабарлайды Politico.kz.

«Зейнетақы қаражатын алуға қатысты дау - бұл жақсы немесе жаман деген мәселе емес, мұнда екі түрлі мақсаттың бірін таңдау қажет», – деді экономист Руслан Сұлтанов.

Оның айтуынша, басты дилемма дұрыс шешім қабылдауда емес, белгілі бір нәрсені құрбан етуге тура келетіндігінде.

«Бүгін пәтер сатып алуға көмектескен қаржы негізінен 20-30 жылдан кейін адамды қамтамасыз етуі тиіс ақша екенін түсіну маңызды, ал мемлекет жеткіліктілік шегін көтере отырып, қарттық шақтағы табысты сақтап қалу нұсқасына басымдық беріп отыр», – деді ол.

Сарапшының мәліметінше, азаматтарға жинақты тұрғын үйге пайдалануға рұқсат берілген кезде нарыққа жүздеген миллиард теңге қосымша қаражат құйылған. Алайда пәтер саны дәл солай жылдам өспегендіктен, қаржылық қолдаудың бір бөлігі бағаның қымбаттауына алып келді. Сонымен қатар алдағы уақытта мемлекеттік зейнетақының рөлі төмендеп, жасы 40-45 шамасындағы және одан кіші буын үшін жеке жинақтар қарттық шақтағы негізгі табыс көзіне айналатыны айтылды.

Азаматтардың басым бөлігі зейнетақы жүйесінен гөрі жылжымайтын мүлікке көбірек сенім білдіреді. Жинақтарды басқару тиімділігіне қатысты даулар қорға деген сенімді төмендеткендіктен, көпшілік ондаған жылдан кейінгі белгісіз төлемдерден гөрі пәтерді артық көреді. Алайда жылжымайтын мүлік автоматты түрде тұрақты табыс көзіне айнала алмайды. Тұрғын үйді күтіп ұстау, жөндеу және жалға алушыларды табу қосымша күш пен қаражатты талап етеді. Сондай-ақ зейнеткерлердің көпшілігі күнделікті шығындар үшін жалғыз баспанасын сатуға келісе бермейді.

Қазіргі есептеулер бойынша, зейнет жасына жеткенде шотта 10 млн теңге қалса, жүйеден берілетін ай сайынғы төлем шамамен 50-60 мың теңгені құрайды. Базалық мөлшерлемені қосқанда жалпы табыс 90-114 мың теңге деңгейінде болады. Азаматтар бұл соманы депозиттермен жиі салыстырады, себебі 10 млн теңгелік салым ай сайын 100 мың теңгеге жуық пайда әкеле алады. Бірақ зейнетақы жүйесі банк қаржысынан өзгеше жұмыс істейді. Депозит қазіргі жоғары мөлшерлеме бойынша ағымдағы пайызды төлесе, зейнетақы төлемдері қаражатты адам зейнетке шыққаннан кейінгі ұзақ жылдарға бөлу алгоритміне негізделген.

Сарапшы егер жинақтардың табыстылығы ұзақ жылдар бойы инфляциядан тұрақты түрде асып түсіп, ең жақсы депозиттік құралдармен деңгейлес болған жағдайда, халықта ақшаны мерзімінен бұрын алу ниеті әлдеқайда сирек туындар еді деген қорытындыға келді. Оның пайымдауынша, тұрақты экономикалық мифтер нәтиже көрініп, бірақ механизм байқалмаған кезде пайда болады.

Айта кетейік, бұған дейін Руслан Сұлтанов қазіргі баспана қуанышы ертеңгі зейнеткерлік шақтағы қаржылық тапшылыққа әкеп соғуы мүмкін екенін түсіндірген болатын.