Қазақстанның ең ықпалды 50 кәсіпкері

Ірі кәсіпорынды сатып алу Қазақстандағы ең ықпалды кәсіпкерлердің қатарына қосылуға да жол ашады. Forbes Kazakhstan биылғы тізіміне төрт жаңа есім енгізді, олардың арасында тау-кен саласындағы ірі мәмілелерге қатысқан кәсіпкерлер бар, деп хабарлайды Politico.kz.

Forbes Kazakhstan 16-ншы рет жасаған рейтингте Вячеслав Ким бірінші орынға қайта көтерілді. Ол бұған дейін 2023 жылы да тізімді бастаған. Екінші орында Болат Өтемұратов, үшінші орында Тимур Құлыбаев тұр.

Forbes Kazakhstan ықпалды тек байлықпен өлшемейтінін атап өтеді. Кәсіпкердің негізгі салалардағы орны, шешім қабылдайтын ортаға жақындығы және кәсіпорындар, өңірлер мен мыңдаған адамның тіршілігіне әсер ететін жобалары да ескеріледі.

Ең ықпалды 50 кәсіпкердің толық тізімі

Қатысушылардың жасы 2026 жылғы 1 қазандағы жағдай бойынша көрсетілген:

1. Вячеслав Ким, жасы: 57, табыс көзі: әртүрлі саладағы кәсіп;

2. Болат Өтемұратов, жасы: 68, табыс көзі: әртүрлі саладағы кәсіп;

3. Тимур Құлыбаев, жасы: 60, табыс көзі: әртүрлі саладағы кәсіп;

4. Нұрлан Смағұлов, жасы: 61, табыс көзі: автокөлік саудасы, машина жасау, жылжымайтын мүлік жобалары;

5. Шахмұрат Мүтәліп, жасы: 36, табыс көзі: құрылыс, металл өндірісі;

6. Тимур Турлов, жасы: 38, табыс көзі: қаржы технологиялары;

7. Нұрлан Артықбаев, жасы: 51, табыс көзі: құрылыс, металл өндірісі;

8. Андрей Лаврентьев, жасы: 47, табыс көзі: автокөлік саудасы, машина жасау, тау-кен және металлургия;

9. Айдын Рахымбаев, жасы: 54, табыс көзі: құрылыс;

10. Владимир Ким, жасы: 65, табыс көзі: металл өндірісі, қаржы;

11. Шухрат Ибрагимов, жасы: 40, табыс көзі: тау-кен және металлургия, қаржы;

12. Бақытбек Байсейітов, жасы: 68, табыс көзі: банк ісі, инвестиция;

13. Данияр Әбілғазин, жасы: 56, табыс көзі: әртүрлі саладағы кәсіп;

14. Александр Белович, жасы: 71, табыс көзі: құрылыс, жылжымайтын мүлік жобалары;

15. Эдуард Огай, жасы: 56, табыс көзі: металл өндірісі;

16. Айдан Кәрібжанов, жасы: 54, табыс көзі: инвестиция, энергетика;

17. Арманжан Байтасов, жасы: 56, табыс көзі: ақпарат құралдары, телекоммуникация, жылжымайтын мүлік жобалары;

18. Дінмұхамед Ыдырысов, жасы: 61, табыс көзі: әртүрлі саладағы кәсіп;

19. Құдрат Шамиев, жасы: 36, табыс көзі: әртүрлі саладағы кәсіп;

20. Қайрат Боранбаев, жасы: 60, табыс көзі: әртүрлі саладағы кәсіп;

21. Олег Новачук, жасы: 55, табыс көзі: металл өндірісі;

22. Қанат Көпбаев, жасы: 50, табыс көзі: әртүрлі саладағы кәсіп;

23. Еркін Тәтішев, жасы: 50, табыс көзі: әртүрлі саладағы кәсіп;

24. Фаррух Махмудов, жасы: 50, табыс көзі: әртүрлі саладағы кәсіп;

25. Сергей Кан, жасы: 58, табыс көзі: әртүрлі саладағы кәсіп;

26. Кеңес Рақышев, жасы: 47, табыс көзі: әртүрлі саладағы кәсіп;

27. Серікжан Сейітжанов, жасы: 77, табыс көзі: әртүрлі саладағы кәсіп;

28. Қайрат Мәжібаев, жасы: 58, табыс көзі: күнделікті тұтынатын тауарлар;

29. Берік Қаниев, жасы: 56, табыс көзі: әртүрлі саладағы кәсіп;

30. Райымбек Баталов, жасы: 55, табыс көзі: күнделікті тұтынатын тауарлар, инвестиция;

31. Арсен Томский, жасы: 52, табыс көзі: ақпараттық технологиялар;

32. Ерлік Балфанбаев, жасы: 62, табыс көзі: құрылыс материалдары;

33. Елдар Әбдіразақов, жасы: 53, табыс көзі: сақтандыру, қаржы;

34. Эдуард Ким, жасы: 61, табыс көзі: бөлшек сауда;

35. Қайрат Итемгенов, жасы: 55, табыс көзі: әртүрлі саладағы кәсіп;

36. Владимир Денисов, жасы: 66, табыс көзі: әуе тасымалы;

37. Марғұлан Сейсембаев, жасы: 59, табыс көзі: инвестиция;

38. Иван Сауэр, жасы: 68, табыс көзі: агроөнеркәсіп;

39. Алмас Сұлтанғазин, жасы: 62, табыс көзі: әртүрлі саладағы кәсіп;

40. Алмаз Әлсенов, жасы: 45, табыс көзі: ауыл шаруашылығы өнімдерінің саудасы, тасымал мен жеткізу;

41. Марат Жұман, жасы: 50, табыс көзі: көлік;

42. Рауан Кенжеханұлы, жасы: 47, табыс көзі: әртүрлі саладағы кәсіп;

43. Айдарбек Қожаназаров, жасы: 42, табыс көзі: көлік;

44. Марат Сәрсенов, жасы: 59, табыс көзі: көлік;

45. Ерлан Сүлейменов, жасы: 52, табыс көзі: медицина;

46. Айғазы Құсайынов, жасы: 43, табыс көзі: әртүрлі саладағы кәсіп;

47. Гауһар Қаппарова, жасы: 51, табыс көзі: әртүрлі саладағы кәсіп;

48. Ғалымжан Есенов, жасы: 44, табыс көзі: әртүрлі саладағы кәсіп;

49. Эльдар Сәрсенов, жасы: 41, табыс көзі: қаржы;

50. Алмас Құдайберген, жасы: 47, табыс көзі: мұнай саласына қызмет көрсету.

Кимнің Алатаудағы жоспары

Вячеслав Ким 2025 жылғы шілдеде сатып алған Alatau City Bank стратегиясының бір бөлігін жаңа Алатау қаласының дамуымен байланыстырып отыр. Болашақ экономикалық және технологиялық орталықта банк ірі инвестициялық жобаларды қаржыландырып, іске асыруға қолдау көрсетуді көздейді.

2026 жылғы қыркүйекте Ким осы қалада білім, ғылым және жаңа кәсіпкерлік жобаларға арналған AÑSA HUB орталығын құратынын жариялады. Оның жобаларын тұрақты қаржыландыру үшін 100 млн долларлық қор жасақтау жоспарланған.

Тізімге кімдер жаңадан кірді?

Биылғы төрт жаңа қатысушының екеуі алғашқы ондыққа бірден енді.

Integra Construction KZ компаниясының түпкі иесі Шахмұрат Мүтәліп 5-орынға шықты. Ол Eurasian Resources Group компаниясының 39,3 пайыз үлесін сатып алып, алтын өндіретін «Алтыналмас» компаниясын сатып алу жөніндегі шартқа қол қойған. Forbes Kazakhstan жариялаған ең дәулетті 75 кәсіпкердің бөлек рейтингінде Муталип 482 млн доллар байлығымен 22-орында тұр.

Qazaq Stroy негізін қалаған Нұрлан Артықбаев ықпалдылар тізімінде 7-орынға жайғасты. Ол «Қазақмыс корпорациясына» бақылау орнатқан. Дәулеттілер рейтингінде Артықбаевтың байлығы 508 млн доллар деп бағаланып, оған 21-орын берілген.

Қазақстандағы ERG кәсіпорындарын басқаруға келген Кудрәт Шамиев 19-орынға енді. Осы үш кәсіпкердің жолы ықпалдың ірі активке ие болудан да, оны басқарудан да қалыптасатынын көрсетеді.

Төртінші жаңа қатысушы – халықаралық Harvest Group компаниясын құрған Алмаз Әлсенов. Ол ықпалдылар арасында 40-орында, ал дәулеттілер тізімінде 204 млн доллар байлығымен 48-орында тұр.

Әлсенов Қазақстанда агроөнеркәсіп кешенін құрып жатыр. Қызылорда облысындағы жоба аясында суару жүйелерінің құрылысы басталған. Келесі кезеңдерде егіс көлемін ұлғайтып, өнім өңдеуді дамыту көзделген.

Ол биыл француздың Paris Saint-Germain клубының лицензиясымен PSG Academy Kazakhstan футбол академиясын да іске қосты. Алғашқы орталығы Астанада орналасады.

Кәсіпкерлер футболға бет бұрды

Өткен рейтинг жарияланғалы бері ірі кәсіпкерлердің кәсіби футболдағы үлесі де артқан.

Тимур Турлов Қарағандының «Шахтерін», Нұрлан Артықбаев «Ақтөбені», Дінмұхамед Ыдырысов Түркістанның «Тұранын», Шахмұрат Мүтәліп Шымкенттің «Ордабасысын» сатып алды. Сергей Кан Петропавлдың «Қызылжар» клубына қаржы салған.

Владимир Ким мен Олег Новачукке тиесілі KAZ Minerals Семейдің «Елімай» клубының негізгі серіктесіне айналды.

Бұл кәсіпкерлердің дәулеттілер рейтингіндегі орындары бөлек: Турлов 5,2 млрд доллармен 6-ншы, Ыдырысов 605 млн доллармен 17-орында. Канның байлығы 450 млн доллар деп бағаланған, ол 23-орында тұр. Владимир Ким 5,9 млрд доллармен екінші, Олег Новачук 388 млн доллармен 30-орынға орналасқан.

Клубтардың бизнеспен жұмыс істеу тәсілі әртүрлі. Ендігі мәселе – жаңа қаржы жаттығу базаларын жақсартуға, өз ойыншыларын тәрбиелеуге қаншалықты жетеді?

Теннисте мұндай қолдаудың ұзақ жылдық мысалы бар. Болат Өтемұратов Қазақстан теннис федерациясын 2007 жылдан бері басқарады. Федерацияның мәліметінше, ол осы спорт түрін дамытуға 200 млн доллардан астам қаржы жұмсаған. Дәулеттілер рейтингінде Өтемұратов 5,4 млрд доллармен үшінші орында тұр.

Forbes Kazakhstan жазуынша, Елена Рыбакина 2026 жылы Australian Open мен US Open турнирлерін жеңіп, алғаш рет әлемдік рейтингтің көшін бастаған. Теннисші басылымның 2020 жылғы «30 жасқа дейінгі 30 үздік» тізіміне енген еді.

Журналдың осы санында Өтемұратов өзі төлеген салықтың мөлшерін де жариялаған.

Зертханадан клиникаға, білімнен технологияға

Ықпалдылар тізімінде 45-орын алған Ерлан Сүлейменовтің «ОЛИМП» клиникалық-диагностикалық зертханалар желісі 20 жылда 20 зертхана мен 600-ден астам емшара кабинетіне дейін өскен. Енді кәсіпкер клиникалар, дәріханалар және цифрлық қызметтерді дамытып жатыр.

Ол басылымға зертханалық тексерумен шектелмей, медицинаның бірнеше бағытын біріктіруді не үшін қолға алғанын түсіндірген. Сүлейменов дәулеттілер тізімінде 110 млн доллармен 69-орында тұр.

Bilim Group білім беру технологиялары жүйесін құрған Рауан Кенжеханұлы ықпалдылар арасында 42-орынға енді. Компанияның мәліметінше, оның өнімдерін 4300-ден астам балабақша, 7200 мектеп, 268 колледж және 100-ден астам жоғары оқу орны пайдаланады. Күнделікті пайдаланушылар саны 2 млн адамнан асады.

Кенжеханұлы Forbes Kazakhstan басылымына білім беру саласындағы кәсібін қалай бастағанын, қазақша Уикипедияны дамытуға қалай атсалысқанын және өзі басқаратын Халықаралық «Қазақ тілі» қоғамының қазіргі жобаларын айтып берген.

Рейтинг қалай жасалды?

Алғашқы тізімге елдегі танымал әрі белсенді 100-ден астам кәсіпкер кірген. Олардың кәсібімен бірге қоғамдық жұмысы мен демеушілік қызметі де ескерілген.

Одан кейін зерттеу тобы капиталы, қызметкерлер саны және компанияларының 2025 жылы төлеген салығы бойынша көрсеткіштері жоғары 66 кәсіпкерді іріктеген.

Оларды бизнес өкілдері, салалық қауымдастық басшылары, саяси және қоғамдық қайраткерлер, талдаушылар мен іскерлік басылымдардың журналистері алты балдық шкаламен бағалаған. Соңғы тізімді жасағанда ең үлкен салмақ осы сарапшылардың бағасына берілген.

Қатысушылардың орташа жасы – 54,2 жас. Ең үлкені – 77 жастағы Серікжан Сейітжанов. Ал 40 жасқа толмағандар үшеу ғана: 36 жастағы Шахмұрат Мүтәліп пен Құдрат Шамиев, 38 жастағы Тимур Турлов.