Саясаттанушы Данияр Әшімбаев қазақ тарихындағы басты олқылықтарды атады

Қазақстандық саясаттанушы Данияр Әшімбаев отандық тарих ғылымында экономикалық тарихтың мүлдем зерттелмегенін айтып, ежелгі мәдениеттердің қай ұлтқа тиесілі екенін дөп басып айту неге мүмкін емес екенін түсіндірді, деп хабарлайды Politico.kz.

Саясаттанушының пікірінше біздің тарих ғылымындағы ең үлкен олқылықтардың бірі экономикалық, құқықтық және мәдени тарихтың жоқтығы болып саналады. Мұның орнына этностық тарих көбірек танымал болғанымен онда тек руларды ежелгі халықтардың жалғасы ретінде қарастыратын өте қарапайым сызба қолданылады.

Көшпелі рулардың тарихында басқа тайпалардың өкілдері бірігіп кеткен кездер көп болғандықтан олар өте тұрақсыз құрылым саналады. Шежірені зерттеу мен ақсақалдардың әңгімесі бұл тек генетикалық байланыс емес, басқа топтарды өз ішіне қабылдаған әлеуметтік құрылым екенін көрсетеді. Сондықтан ежелгі қоғамдардың этностық тиесілілігін нақты анықтау мүмкін емес, себебі этнос ұғымының өзі бертін келе пайда болған.

Соңғы кездері бұл салаға тарихи көрініс жасағысы келетін генетиктер көптеп араласа бастады. Алайда тіл, дін және менталитет сияқты белгілер генетикамен өлшенбейтін әлеуметтік факторлар екенін ескеру қажет. Біздің аймақта 2 нәсілдік тип, 3 немесе 4 тілдік топ пен шаруашылық түрлері араласып кеткендіктен оны бір жүйеге келтіру өте қиын. Оның үстіне қазіргі этностық сана негізінен кеңестік модернизацияның, ұлт құру мен әлеуметтік мәдени трансформацияның жемісі болып табылады.

«20 ғасырдағы этнос құру ісі әлеуметтік және мемлекеттік құрылымның басты бағытына айналып, адамдардың дүниетанымын өзгертті. Тарихтан кез келген нәрсені көруге болады, бірақ оның нақты шындыққа қаншалықты сай келетіні бөлек мәселе», – деп жазды Данияр Әшімбаев.