Трамптың ұлдары Қазақстандағы вольфрам өндіру келісімінен қыруар пайда таппақ

Америкалық The New York Times (NYT) газеті АҚШ пен Қазақстан арасындағы әлемдегі ең ірі вольфрам кеніштерінің бірін игеру туралы келісімге қатысты ауқымды зерттеу жариялады, деп хабарлайды Politico.kz.

Бұл жоба америкалық Kaz Resources инвестициялық компаниясы мен қазақстандық «Тау-Кен Самұрық» ұлттық компаниясының қатысуымен жүзеге асырылуда, ал АҚШ үкіметі маңызды мәмілеге $1.6 млрд-қа дейін қаражат бөлу мүмкіндігін қарастырып жатыр.

Вольфрам немесе «әскери металл» өзінің ерекше қаттылығы мен жоғары балқу температурасы арқасында зымыран оқтұмсықтарын, жойғыш ұшақтар мен компьютерлік чиптерді шығару үшін өте маңызды ресурс саналады.

Кеніштің геосаяси маңызы мен құны

Аталған кеніш 407 тұрғыны бар Қарағанды облысы Үңірек ауылына жақын маңда орналасқан, мұнда Кеңес Одағы заманынан қалған барлау жұмыстарының іздері бар. АҚШ-тағы соңғы вольфрам кеніші он жыл бұрын жабылғандықтан және Қытай бұл металдың экспортын шектей бастаған соң, оның әлемдік бағасы соңғы бір жылда алты есе өсті. Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігі Индустриялық даму комитеті төрағасының орынбасары Олжас Әлібеков Қазақстан АҚШ үшін өте маңызды 25 пайдалы қазбаны өндіруге қабілетті екенін білдірсе, «Самұрық-Қазына» қорының басқарма төрағасы Нұрлан Жақыпов еліміздің сирек металдар нарығындағы рөлі зор екенін атап өтті.

Kaz Resources атқарушы төрағасы Пини Альтхаустың есептеуінше, кеніштегі вольфрамның жалпы құны $80 млрд-қа жетуі мүмкін және АҚШ бұл жерден жылына 12 мың тонна өнім алуды жоспарлап отыр.

Саяси байланыстар мен қаржылық схемалар

NYT мәлімдеуінше, аталған мәміле АҚШ Президенті Дональд Трамп пен Сауда министрі Говард Латникке жақын америкалық инвесторлар тобына стратегиялық ресурстарға жол ашып берген. Былтыр Нью-Йоркте Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев ірі корпорациялар жетекшілерімен кездескен сәтте Говард Латник те жеке келіссөз өткізіп, артынша телефон арқылы Дональд Трамп қосылған.

"Сіздерде біз бірлесіп инвестиция құя алатын тамаша маңызды минералдар бар", — деді Говард Латник кездесу барысында.

Бұған дейін министр Қазақстан басшылығына хат жолдап, келісімшартты америкалық компанияға беруге шақырған еді.

Зерттеу барысында Трамп пен Латниктің отбасылары мемлекеттік деңгейде қолдау көрсетіп отырған осы мәмілелерден қаржылық пайда көретіні белгілі болды. Трамптың ұлдары Дональд Трамп-кіші және Эрик Трамп Dominari Securities компаниясы арқылы бұл жобаның инвесторлары атанса, Сауда министрінің ұлдары Кайл және Брэндон Латниктер Cantor Fitzgerald фирмасы арқылы ASP Isotopes компаниясына капитал тартуға көмектескен. Бұл құрылымдар бірнеше кезеңдік қаржылық операциялар мен бірігулер арқылы Kaz Resources компаниясының Nasdaq биржасына шығуына жол ашты, бұл инвесторларға металл өндіріле бастағанға дейін-ақ акциялармен сауда жасап, пайда табуға мүмкіндік береді.

Жалпы алғанда, Трамп билікке оралғаннан бері АҚШ үкіметі бүкіл әлем бойынша маңызды минералдар өндіретін 60 жобаға $18.6 млрд көлемінде несиелер мен кепілдіктер берген.

Мұндай жағдай Демократиялық партия өкілдерінің сынына себеп болды.

"Конгресс салық төлеушілердің долларлары Трамп әкімшілігімен тығыз байланысты адамдардың пайдасы үшін емес, қоғамдық мүддеге жұмсалып жатқанына көз жеткізуі керек", — деді конгрессвумен Максин Декст.

Тараптардың уәжі мен жобаның болашағы

Дегенмен келісімге қатысушы барлық тараптар мүдделер қақтығысы барын үзілді-кесілді жоққа шығаруда. Ақ үй мен Сауда министрлігі биліктің жалғыз басымдығы ұлттық қауіпсіздік пен экономикалық тұрақтылықты қорғау екенін мәлімдеді. Эрик Трамп пен Дональд Трамп-кіші өздерін мәміленің егжей-тегжейіне араласпайтын тек пассивті инвесторлар деп атаса, Пини Альтхаус бұл талқылаулар Байден әкімшілігі тұсында басталғанын және жоба ешқандай саяси артықшылықтар алмағанын алға тартты.

Қазіргі уақытта қазақстандық жобаға мәлімделген $1.6 млрд мемлекеттік қаржының бірде-бір теңгесі әлі түскен жоқ, өйткені фирма соңғы техникалық-экономикалық негіздемені дайындап жатыр. Пини Альтхаустың сөзіне қарағанда, оның басты мақсаты – сыртқы қысымдарға қарамастан, өндірістің бастапқы кезеңін жоспарланғандай 2030 жылға қарай іске қосу.