Тәжірибеге артылған сенім

Әскерге ұлын аттандырған отбасы оның шынығып, ел қорғауды үйреніп, аман оралғанын күтеді. Қорғаныс саласындағы кез келген өзгерістің мәні осы қарапайым тілекпен өлшенеді. Жаңа министр Айдос Мырзахметовтің алғашқы кеңесінде сарбаз қауіпсіздігін алға шығаруы да сондықтан назар аудартады, деп хабарлайды Politico.kz.

Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың 2026 жылғы 27 қыркүйектегі Жарлығымен генерал-майор Айдос Сәкенұлы Мырзахметов Қорғаныс министрі болып тағайындалды. Әскери қызметке 20 жылдан астам уақытын арнаған офицерге енді тұтас әскерді жаңарту міндеті жүктеліп отыр.

Бұл таңдаудың қисынын оның қызмет жолынан іздеген жөн. Мырзахметов 2002 жылы Қарулы Күштердің Әскери академиясын үздік бітірген. Мемлекеттік күзет қызметінде командалық және басшылық лауазымдарды атқарып, ұлттық қауіпсіздік жүйесінде тәжірибе жинаған. 2022 жылы II дәрежелі «Айбын» орденімен марапатталған, 2025 жылы Ұлттық қорғаныс университетін тәмамдаған.

Ол 2022 жылғы наурызда Мемлекеттік күзет қызметінің Сегізінші департаментін басқарған. Ал 2024 жылғы 9 қаңтарда Қарулы Күштердің Арнайы операциялар күштерінің қолбасшысы болып тағайындалды. Яғни жаңа министр әскери қызметтің күнделікті талабын да, арнайы міндет атқаратын бөлімдерді басқарудың жауапкершілігін де біледі.

Осы тәжірибеге сүйенсек, оның тағайындалуын әскерді іштен білетін кәсіби маманға артылған сенім деп бағалауға негіз бар. Қазір қорғаныс саласына қажет қасиеттер де айқын: жағдайды дұрыс бағалау, дер кезінде шешім қабылдау және сол шешімнің салдарына жауап беру.

Мырзахметов қызметке ауыр кезеңде кірісті. 24 қыркүйекте Маңғыстау облысында, Каспий теңізіндегі Әскери-теңіз күштерінің оқу-жаттығуы кезінде 14 әскери қызметші қаза тапты. Ауа райы күрт бұзылып, жел күшейгенде 17 адамды теңізге алып кеткені хабарланды. Үшеуі құтқарылды. 25 қыркүйек жалпыұлттық аза тұту күні болып жарияланды.

Қайғылы оқиғаның мән-жайын анықтау үшін Премьер-министрдің орынбасары Қанат Бозымбаев бастаған үкіметтік комиссия құрылды. Тергеу аясында Қорғаныс министрлігінің бес лауазымды тұлғасы ұсталды. Бұрынғы министр Дәурен Қосанов қызметінен босатылды.

Бұған қоса, министрліктің жұмысын, әскердің қаржыландырылуы мен жабдықталуын кешенді тексеретін бөлек комиссия жасақталды. Оған Жоғары аудиторлық палата мен құқық қорғау органдарының өкілдері кірді. Жаңа басшылықтың жұмысы осы тексерумен қатар жүрмек.

Мұндай жағдайда жаңа министрдің алғашқы қадамдары маңызды. 28 қыркүйектегі кеңесте Мырзахметов командирлерге әскери ұжымдағы ахуалды жақсартуды, қызмет пен тұрмыс жағдайына көңіл бөлуді, әлімжеттік пен жарғыға қайшы әрекеттердің алдын алып, қатаң тоқтатуды тапсырды.

Бұл бағытты қолдауға негіз бар. Сарбаздың қауіпсіздігі командир жұмысының басты өлшемдерінің біріне айналуға тиіс. Әр төтенше оқиғадан кейін кімнің қандай шешім қабылдағаны, міндетін қалай орындағаны анықталуы қажет. Жауапкершілік бірнеше басшының арасында бөлініп, ақырында ешкімге жүктелмей қалмауы керек.

Ал әскерді жаңарту үшін жауынгерді қорғау мен оны сапалы даярлау қатар жүруі қажет. Министр оқу бағдарламаларын қазіргі қарулы қақтығыстардың тәжірибесіне бейімдеуді, ұшқышсыз жүйелерді, радиоэлектрондық күрес, барлау және байланыс құралдарын қолданудың жаңа тәсілдерін ескеруді тапсырды.

Жасанды зерде, дәлдігі жоғары қару, қорғалған байланыс пен ұшқышсыз аппараттар командирден де өзгеше білім мен машық талап етеді. Осындай әскерде бөлімнің өзара үйлесіп қимылдауы, басшының өзгерген жағдайды тез бағалап, өз бетінше шешім қабылдай білуі маңызды. Арнайы операциялар күштерін басқарған тәжірибесі Мырзахметовке осы міндеттерді шешуде пайдалы бола алады.

Алғашқы кеңесте күнделікті жұмысқа тікелей әсер ететін тағы бір мәселе көтерілді: артық есептілік, әкімшілік рәсімдер мен пайдасы шамалы жиналыстарды қысқарту. Министрлік хабарламасында босайтын ресурстарды әскердің жауынгерлік қабілетін арттыруға бағыттау көзделгені айтылған. Сатып алу мен жабдық бөлу де бөлімдердің нақты қажетіне сүйенуге тиіс.

Мұның сарбазға да, командирге де пайдасы болуы үшін үнемделген уақыт оқу-жаттығуға, жеке құраммен жұмыс істеуге жұмсалуы қажет. Бөлінген қаражаттың нәтижесі әскердің жабдығынан, дайындығынан және қызмет жағдайынан көрінгені жөн.

Кадр таңдаудағы талап та осыған сай болуы керек. Әскери шен мен қызмет өтіліне қоса, адамның білімі, атқарған жұмысы, қарамағындағы бөлімнің дайындығы және жауапкершілік көтере алуы бағалануға тиіс. Президент те командалық лауазымдарға тәжірибе мен біліктілік негізінде ұсынуды тапсырды. Мұндай ұстаным жас әрі бастамашыл офицерлердің өсуіне жол аша алады.

Мырзахметовтің алдында осы талаптарды күнделікті қызмет тәртібіне айналдыру міндеті тұр. Оның кәсіби жолы бұл жұмысқа қажетті тәжірибе бар екенін көрсетеді. Ал алғашқы тапсырмалары әскердің ең өзекті мәселелеріне, қауіпсіздікке, дайындыққа, басқару сапасы мен қаржының тиімді жұмсалуына бағытталған.

Жаңа басшылыққа осы міндеттерді орындауға мүмкіндік беру маңызды. Қоғамдық бақылау мен ашықтық та өзгерістерге көмектеседі: министр тексеру комиссиясына қажетті мәліметтерді толық ұсынуды және жұмысына жәрдемдесуді тапсырған.

«Әрбір сарбаз өзін қауіпсіз сезінуге тиіс», — деді Мырзахметов алғашқы кеңесте.

Осы талап әр бөлімнің күнделікті тіршілігіне орнықса, жаңа министрге артылған сенімнің ең салмақты дәлелі сол болмақ.