ҚНРДА шығыны екі есеге өсті: 17,5 млрд теңге қайда жұмсалды?

Ұлттық банк 2025 жылдың қорытындысы бойынша Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігін қаржыландыруға 17,5 млрд теңге жұмсаған, ал бұл алдыңғы жылмен салыстырғанда шамамен екі есе көп, деп хабарлайды Exclusive.kz басылымы.

Қаржы қадағалау органы 2024 жылдың мамыр айынан бастап республикалық бюджеттен Ұлттық банктің қаржыландыруына өткен болатын. Бұған дейін 2024-2026 жылдарға арналған бюджетте агенттікті ұстап тұруға жылына 9,4-10,7 млрд теңге көлемінде қаражат қарастырылған. Осы орайда қазіргі 17,5 млрд теңгелік көрсеткіш қатардағы құнсызданудан гөрі шығындардың күрт өсуін көрсетеді.

Ведомствоны Ұлттық банк арқылы қаржыландыру форматы реттеушінің тәуелсіздігін арттыру мақсатымен түсіндірілуі мүмкін. Банктерді, сақтандыру компанияларын, микроқаржы ұйымдары мен коллекторларды бақылайтын орган расымен де бюджеттік жағдайларға тәуелді болмауы керек. Алайда тікелей бюджеттік қаржыландырудан шыққаннан кейін мекеменің қаражатты нақты неге жұмсап жатқаны туралы ақпарат қоғам үшін барынша ашық болуы тиіс.

Exclusive.kz редакциясы шығындардың неліктен екі есе өскенін, оған қандай баптар әсер еткенін және жаңа модель ақшаның жұмсалуын бақылауға қалай ықпал ететінін сұрап Ұлттық банк пен агенттікке ресми сауал жолдаған. Әзірге ресми жауап берілмегендіктен, бұған агенттік жұмысы ауқымының кеңеюі себеп болуы мүмкін деген болжам бар. Өткен жылы ведомство қаржы нарығына қатысушыларды тексеру, алаяқтықпен күресу, халықтың несиеге бату мәселесін шешу және шағымдарды қарау бойынша ауқымды жұмыс атқарғанын мәлімдеген.

Сонымен қатар реттеуші азаматтардың өтініштерін өңдеу мен қадағалаудың цифрлық құралдарын дамытып жатыр. Мұндай жобалар IT-инфрақұрылымға, киберқауіпсіздікке және мамандарды тартуға қосымша қаражатты талап етеді. Бірақ нақты бюджеттік есеп болмағандықтан, 17,5 млрд теңгенің қаншасы цифрландыруға, ал қаншасы жалақыға, іссапарлар мен әкімшілік шығындарға кеткені белгісіз.

Бұрын агенттік шығындары мемлекеттік жоспарлау жүйесі арқылы өтетін болса, қазір олар тек қаржы реттеушісінің есептілігінде ғана көрініс табады. Бұл қоғам мен парламент тарапынан бақылаудың төмендеу қаупін тудыруы ықтимал. Қазақстанға мықты қаржы реттеушісі қажет болғанымен, қосымша миллиардтардың нақты қорғаныс функцияларына немесе жай ғана аппаратты ұстап тұруға жұмсалғанын Ұлттық банк пен агенттіктің өзі нақты сандармен ашық түсіндіруі қажет.